و دليل خشيت و خوف الهى و نشانهء آن ، بزرگ داشتن خداوند است و عظمت و بزرگوارى او را به خاطر آوردن و هميشه متذكَّر آن بودن . چنان كه در قرآن فرموده است كه : « ما قَدَرُوا الله حَقَّ قَدْرِه » ( حج - 74 ) ، يعنى كسانى كه خوف الهى ندارند ، نيست اين عدم خوف ايشان ، مگر از جهت راه نبردن به ذات و صفات او ، و به قدر مقدور او را نشناختن . و نيز علامت خشيت و خوف الهى ، خلوص عبادت است از امتزاج به غير ، چرا كه هر چند طاعت و عبادت به خلوص اقرب است ، اشتمال او به تعظيم معبود اكثر است و قدر او نزد معبود بيشتر . از اين جهت ، عرفا گفته‌اند كه : حقيقت قربت الهى ، محض تحصيل رضاى او است و بس ، نه اميد بهشت و نه خوف جهنّم ، ملحوظ نباشد . چنان كه از حضرت امير عليه السّلام مروى است كه فرموده‌اند : « الهى ما عبدتك لرجاء الجنّة ، او لخوف النّار ، بل وجدتك اهلا للعبادة ، فعبدتك » ، و فرق ميان خشيت و خوف ، چنان كه از كلام بعضى ظاهر مىشود ، آن است كه خشيت به منزلهء علَّت است و خوف به منزلهء معلول ، چرا كه خشيت عبارت از تصوّر تسلَّط و استيلاى شخص است و خوف اثرى است مترتّب بر آن تصوّر ، مثل اطاعت او كردن و امتثال اوامر او نمودن . و نيز از علامات خوف الهى ، به حذر بودن است ، كه هميشه از خود به حذر باشد كه مبادا ، حركت ناپسندى كه مرضىّ مولى نباشد از او به ظهور برسد ، و نيز باز ايستادن است از ارتكاب مناهى و محرّمات . و دليلها ، العلم . يعنى : دليل و هادى به سوى خشيت و خوف الهى ، علم است . قال الله عزّ و جلّ : ) * چنان كه خداى تعالى در قرآن عزيز فرموده است : * ( إِنَّما يَخْشَى الله من عِبادِه الْعُلَماءُ ) * ( فاطر - 28 ) . يعنى : نمىترسد خداى را هيچكس ، مگر صاحبان علم ، و صاحبان علم هم